NFT pernah dipromosikan sebagai revolusi yang bakal mengubah cara manusia memiliki karya seni, muzik, permainan video dan aset digital. Pada kemuncak kegilaannya, gambar digital yang kelihatan sederhana boleh dijual dengan harga ratusan ribu malah jutaan dolar.
Selebriti, pelabur, syarikat besar dan influencer berlumba-lumba memasuki pasaran ini kerana takut ketinggalan peluang kekayaan baharu.
Namun selepas demam NFT reda, persoalan yang jauh lebih tidak selesa mula timbul. Adakah NFT benar-benar revolusi pemilikan digital atau ia sekadar eksperimen spekulatif besar-besaran yang membolehkan segelintir pihak menjadi kaya ketika orang ramai membeli aset pada harga yang sukar dipertahankan?
Menyebut seluruh NFT sebagai "penipuan" sebenarnya terlalu mudah. Teknologi NFT itu sendiri hanyalah satu mekanisme untuk merekod pemilikan atau token unik pada blockchain.
Masalah sebenar muncul apabila teknologi tersebut dibungkus dengan janji keuntungan, kelangkaan buatan, pemasaran agresif dan spekulasi sehingga harga sesuatu token menjadi jauh lebih penting daripada kegunaannya.
Apa Sebenarnya NFT?
NFT ialah singkatan kepada Non-Fungible Token atau token tidak boleh ditukar ganti.
Berbeza dengan Bitcoin, di mana satu Bitcoin pada asasnya boleh ditukar dengan Bitcoin lain yang sama nilainya, setiap NFT mempunyai identiti digital tersendiri.
NFT biasanya direkodkan pada blockchain dan boleh digunakan untuk menunjukkan bahawa sesuatu alamat dompet memiliki token tertentu.
Token itu kemudian boleh dikaitkan dengan gambar, video, muzik, item permainan atau aset digital lain. Disinilah salah faham besar bermula.
Apabila seseorang membeli NFT sebuah gambar, dia tidak semestinya membeli hak cipta gambar tersebut.
Dalam banyak keadaan, pembeli memperoleh token blockchain yang merujuk kepada aset itu, sedangkan hak cipta dan hak komersial bergantung kepada syarat projek berkenaan.
Dengan kata lain, "memiliki NFT" tidak semestinya sama dengan memiliki segala hak terhadap karya yang dipaparkan.
Bagaimana NFT Bertukar Menjadi Demam Spekulasi?
NFT bukan sekadar menjadi popular kerana teknologinya. Ia menjadi fenomena kerana wujud satu naratif yang sangat berkuasa: Beli sekarang sebelum harganya naik!
Apabila seseorang membeli NFT pada harga RM1,000 kemudian menjualnya pada RM10,000, orang lain melihat keuntungan tersebut lalu mahu melakukan perkara sama.
Pembeli seterusnya mungkin membayar RM20,000 kerana percaya akan ada orang lain yang sanggup membayar RM30,000.
Selagi terdapat pembeli baharu, harga boleh terus meningkat.
Masalahnya ialah kenaikan harga tidak semestinya mencerminkan peningkatan nilai sebenar sesuatu aset. Ia boleh berlaku semata-mata kerana pasaran percaya orang lain akan membayar lebih mahal pada masa hadapan.
Fenomena seperti ini mempunyai persamaan dengan konsep "greater fool theory", iaitu seseorang sanggup membeli aset pada harga yang sangat tinggi kerana percaya akan muncul pembeli lain yang sanggup membayar harga lebih tinggi lagi.
Permainan menjadi berbahaya apabila pembeli terakhir tidak lagi muncul.
Jual Gambar Digital Dengan Harga Jutaan
Salah satu sebab NFT mendapat perhatian dunia ialah harga jualan karya tertentu yang luar biasa tinggi.
Karya digital Beeple bertajuk Everydays: The First 5000 Days, misalnya, dijual oleh Christie's pada tahun 2021 dengan harga sekitar AS$69 juta.
Jualan seperti ini memberikan legitimasi luar biasa kepada industri NFT.
Orang ramai mula berfikir bahawa jika sebuah karya digital boleh bernilai puluhan juta dolar, mungkin NFT bernilai beberapa ratus atau beberapa ribu dolar yang mereka beli hari ini juga boleh menjadi sangat mahal suatu hari nanti.
Tetapi terdapat perbezaan besar antara kemungkinan dan kebarangkalian.
Hakikat bahawa beberapa NFT berjaya dijual pada harga luar biasa tidak bermaksud jutaan NFT lain mempunyai nilai ekonomi yang sama.
Inilah antara bias psikologi paling kuat dalam pasaran spekulatif. Manusia cenderung melihat pemenang yang menjadi jutawan tetapi jarang melihat ribuan orang yang membeli aset yang akhirnya sukar dijual.
Kelangkaan Digital Yang Dicipta
Sebelum NFT, salah satu masalah utama pemilikan digital ialah fail boleh disalin hampir tanpa kos.
Sebuah gambar boleh disalin sejuta kali dan setiap salinan kelihatan hampir sama.
NFT cuba menyelesaikan persoalan tersebut dengan mencipta rekod pemilikan unik pada blockchain.
Walaupun gambar boleh disalin, token tertentu tetap mempunyai pemilik yang boleh dikenal pasti melalui blockchain. Idea ini menarik.
Namun, ia turut melahirkan sesuatu yang aneh dalam ekonomi digital: Kelangkaan yang sengaja dicipta!
Fail digital secara semula jadi boleh disalin dengan mudah, tetapi NFT membolehkan pencipta mengatakan bahawa hanya terdapat 10,000 token rasmi bagi sesuatu koleksi.
Kelangkaan itu kemudian digunakan untuk membentuk persepsi nilai.
Tetapi sesuatu yang terhad tidak semestinya bernilai.
Anda boleh mencipta hanya satu fail gambar dalam dunia dan mengisytiharkannya sebagai edisi tunggal. Itu menjadikannya jarang, tetapi tidak secara automatik menjadikannya berharga.
Nilai hanya wujud apabila manusia lain bersetuju bahawa mereka mahu memilikinya.
FOMO Menjadi Mesin Pemasaran NFT
Fear of Missing Out atau FOMO memainkan peranan besar dalam ledakan NFT.
Media sosial dipenuhi cerita orang yang membeli NFT murah kemudian menjualnya berkali-kali ganda lebih mahal.
Influencer menunjukkan koleksi NFT mereka. Selebriti menggunakan NFT sebagai gambar profil. Komuniti Discord dan X pula dipenuhi perbincangan mengenai projek yang dikatakan bakal "meletup".
Situasi tersebut menghasilkan tekanan psikologi.
Orang ramai bukan sahaja mahu mendapatkan keuntungan. Mereka takut menjadi orang yang terlepas peluang.
Ayat seperti "tinggal 500 sahaja", "floor price sedang naik", "whitelist hampir penuh" dan "next blue-chip NFT" menjadi sebahagian daripada budaya pemasaran industri tersebut.
Apabila emosi menguasai keputusan kewangan, persoalan paling penting sering tidak ditanya.
Siapa sebenarnya yang akan membeli NFT ini daripada saya nanti?
Wash Trading Boleh Mewujudkan Ilusi Permintaan
Salah satu kelemahan pasaran NFT ialah kemungkinan berlakunya wash trading.
Secara mudah, seseorang boleh melakukan transaksi antara dompet yang berada di bawah kawalannya sendiri atau berkoordinasi dengan pihak lain untuk mencipta gambaran bahawa NFT tertentu mempunyai aktiviti perdagangan dan permintaan tinggi.
Bayangkan sebuah NFT asalnya hampir tidak mempunyai permintaan.
Pemilik boleh memindahkan atau memperdagangkan NFT itu melalui beberapa dompet sehingga rekod blockchain menunjukkan beberapa transaksi pada harga semakin tinggi.
Pembeli luar yang melihat sejarah tersebut mungkin menyangka pasaran benar-benar berminat terhadap NFT berkenaan.
Ironinya, blockchain menjadikan transaksi sangat telus, tetapi alamat dompet tidak semestinya terus menunjukkan identiti manusia sebenar di belakangnya.
Transaksi boleh dilihat. Hubungan sebenar antara pemilik dompet kadangkala jauh lebih sukar dibuktikan.
Rug Pull: Apabila Pembangun Menghilang Bersama Wang
Masalah yang lebih jelas ialah rug pull.
Dalam senario ini, pembangun melancarkan projek NFT dengan janji besar. Mereka mungkin menjanjikan permainan, metaverse, token, akses eksklusif, komuniti elit atau pelbagai manfaat pada masa depan.
Orang ramai membeli NFT kerana percaya kepada roadmap tersebut.
Selepas jualan berjaya mengumpulkan wang yang banyak, pembangunan menjadi perlahan. Media sosial tidak lagi aktif. Janji tidak ditunaikan.
Dalam kes paling buruk, pasukan projek terus menghilang.
NFT masih berada dalam dompet pembeli, tetapi permintaan terhadapnya boleh runtuh kerana sebab utama orang membelinya ialah kepercayaan terhadap projek tersebut.
Blockchain tidak mampu memaksa manusia menunaikan janji.
Teknologi boleh memastikan token tidak dipalsukan dengan mudah, tetapi ia tidak boleh memastikan pengasas sesuatu projek mempunyai integriti.
Pump and Dump Dalam Dunia NFT
Satu lagi risiko ialah manipulasi harga.
Pihak tertentu membeli NFT ketika harganya masih rendah kemudian mempromosikan projek tersebut secara agresif.
Apabila semakin ramai pembeli masuk, harga meningkat.
Pemegang awal kemudian menjual pegangan mereka pada harga tinggi.
Apabila tekanan jualan meningkat dan minat pembeli baharu berkurang, harga jatuh.
Orang yang masuk lewat akhirnya menanggung kerugian.
Masalah utama di sini bukan unik kepada NFT. Corak pump and dump telah lama wujud dalam pelbagai pasaran spekulatif.
NFT hanya menyediakan medan baharu untuk permainan lama.
Influencer dan Selebriti Membantu Membina Hype
Populariti NFT turut didorong oleh selebriti dan influencer.
Apabila seseorang yang mempunyai jutaan pengikut mempromosikan projek tertentu, permintaan boleh meningkat dengan cepat.
Namun pengikut mungkin tidak mengetahui sama ada individu tersebut benar-benar percaya terhadap projek itu, menerima bayaran untuk promosi atau mempunyai kepentingan kewangan tertentu.
Perbezaan maklumat inilah yang menjadikan pasaran sangat berbahaya kepada pembeli biasa.
Seorang pembeli mungkin menganggap selebriti tersebut "membeli kerana yakin". Realitinya mungkin jauh lebih kompleks.
Sebab itu populariti seseorang tidak boleh dianggap sebagai bukti bahawa sesuatu aset merupakan pelaburan yang baik.
Harga NFT Tidak Sama Dengan Nilai NFT
Salah satu kekeliruan terbesar semasa kegilaan NFT ialah menyamakan harga dengan nilai.
Jika NFT dijual dengan harga RM100,000, orang menganggap ia bernilai RM100,000.
Tetapi harga sebenarnya hanya menunjukkan bahawa terdapat transaksi pada nilai tersebut.
Soalan lebih penting ialah sama ada terdapat pasaran yang cukup besar untuk menjualnya semula pada harga sama.
Aset yang sangat tidak cair boleh mempunyai harga terakhir yang tinggi tetapi hampir tiada pembeli apabila pemilik mahu menjual.
Ini bermakna "nilai portfolio" yang kelihatan besar di skrin tidak semestinya boleh ditukar kepada wang tunai dengan mudah.
Dalam pasaran yang terlalu bergantung kepada sentimen, nilai boleh hilang dengan sangat cepat apabila perhatian orang ramai berpindah ke tempat lain.
Apabila Muzik Berhenti, Siapa Pegang Kerusi Terakhir?
Pasaran spekulatif biasanya kelihatan hebat ketika harga sedang meningkat. Semua orang nampak bijak.
Pembeli awal mendapat keuntungan. Influencer mendapat perhatian. Marketplace memperoleh yuran. Pencipta menjual koleksi. Pedagang mendapat peluang arbitrage.
Tetapi sistem seperti ini memerlukan satu bahan bakar penting: Pembeli.
Apabila aliran pembeli baharu semakin perlahan, harga mula kehilangan momentum.
Pemilik yang mahu keluar terpaksa menawarkan harga lebih rendah. Harga lantai jatuh. Sentimen berubah. Orang lain mula menjual kerana takut mengalami kerugian lebih besar.
Kitaran yang pernah menaikkan harga kemudian bergerak dalam arah bertentangan.
Adakah Semua NFT Satu Penipuan?
Tidak.
Mengatakan semua NFT adalah scam merupakan dakwaan yang terlalu luas dan secara teknikal tidak tepat.
NFT ialah teknologi. Penipuan ialah tindakan manusia.
Terdapat penggunaan NFT yang tidak bergantung kepada janji seseorang akan menjadi kaya. Token unik secara teori boleh digunakan untuk tiket, keahlian, koleksi digital, item permainan, sijil atau bentuk pengesahan pemilikan tertentu.
Persoalan sebenar bukan sama ada NFT boleh digunakan.
Persoalannya ialah sama ada penggunaan tersebut benar-benar memerlukan blockchain dan memberikan kelebihan yang cukup besar berbanding sistem pangkalan data biasa.
Jika sebuah syarikat boleh menyediakan fungsi sama menggunakan sistem tradisional dengan kos lebih rendah dan pengalaman pengguna lebih mudah, penggunaan NFT mungkin sekadar strategi pemasaran.
Teknologi Yang Menarik Tidak Menjamin Pelaburan Yang Baik
Ini mungkin pengajaran terbesar daripada fenomena NFT.
Teknologi boleh menjadi menarik tetapi aset yang dibina menggunakan teknologi tersebut masih boleh menjadi pelaburan buruk.
Internet merupakan teknologi revolusioner. Namun ketika gelembung dot-com, banyak syarikat internet tetap gagal.
Blockchain juga boleh mempunyai kegunaan sebenar tanpa bermaksud setiap token yang dicipta di atas blockchain mempunyai nilai.
Kesilapan besar pelabur ialah melompat daripada kenyataan "teknologi ini mungkin berguna" kepada kesimpulan "aset ini pasti akan naik harga".
Kedua-duanya merupakan perkara yang sangat berbeza.
Siapa Yang Sebenarnya Menjadi Kaya?
Apabila berlaku ledakan spekulatif, kita biasanya mendengar cerita mereka yang menang.
Tetapi terdapat satu soalan yang lebih menarik.
Dari mana datangnya keuntungan tersebut?
Jika seseorang membeli NFT dengan harga RM1,000 kemudian menjualnya kepada orang lain dengan harga RM10,000, keuntungan RM9,000 itu datang daripada pembeli baharu.
Jika pembeli kedua menjualnya pada harga RM50,000, wang tersebut datang daripada pembeli ketiga.
Proses itu boleh berterusan selagi terdapat permintaan.
Tetapi NFT tidak menghasilkan aliran tunai secara automatik seperti perniagaan yang menjual produk atau hartanah yang menghasilkan sewa.
Bagi banyak koleksi NFT spekulatif, keuntungan pemilik sangat bergantung kepada kesediaan orang lain membayar harga lebih tinggi.
Itulah hakikat ekonomi yang sering tenggelam ketika pasaran sedang mengalami euforia.
NFT Bukan Penipuan Terbesar, Tetapi Ia Memberi Pengajaran Besar
Jadi, adakah NFT penipuan terbesar di abad ini?
Sebagai tajuk, persoalan itu memang provokatif. Sebagai kesimpulan fakta, ia terlalu mutlak.
Lebih tepat untuk mengatakan bahawa ledakan NFT menjadi salah satu eksperimen spekulasi digital paling menarik pada era blockchain dan pada masa yang sama membuka ruang kepada projek lemah, manipulasi pasaran, rug pull, wash trading, pemasaran mengelirukan serta pembelian berasaskan FOMO.
Teknologi NFT tidak semestinya penipuan.
Tetapi teknologi yang sah boleh digunakan untuk menjual sesuatu dengan naratif yang tidak munasabah.
Dan di situlah garis pemisah yang ramai gagal melihat ketika harga sedang naik.
Pengajaran Daripada Kejatuhan Demam NFT
Sejarah kewangan berulang dalam bentuk berbeza.
Dahulu manusia berspekulasi terhadap tanah, saham, komoditi dan pelbagai aset lain. Pada zaman digital, manusia boleh berspekulasi terhadap token yang mewakili gambar.
Teknologinya berubah tetapi psikologi manusia hampir sama.
Ketakutan, ketamakan, status sosial dan keinginan menjadi kaya dengan cepat masih menjadi bahan bakar utama gelembung spekulatif.
Sebab itu soalan paling penting sebelum membeli aset bukanlah, "Berapa tinggi harganya boleh naik?"
Soalan yang lebih tajam ialah, "Mengapa orang lain perlu membelinya daripada saya pada harga yang lebih tinggi?"
Jika satu-satunya jawapan ialah kerana harga dijangka terus naik, risiko sebenarnya sudah berada di depan mata.
NFT mungkin bukan penipuan terbesar abad ini. Namun fenomenanya menunjukkan sesuatu yang lebih penting: Pada zaman digital, manusia tidak memerlukan aset fizikal untuk mencipta gelembung bernilai berbilion dolar.
Kita hanya memerlukan sebuah cerita yang cukup menarik, teknologi yang sukar difahami, sedikit bukti bahawa orang lain sudah menjadi kaya dan jutaan manusia yang takut menjadi orang terakhir yang terlepas peluang.
Semoga memberi manfaat.
-Sentiasapanas.com
Selebriti, pelabur, syarikat besar dan influencer berlumba-lumba memasuki pasaran ini kerana takut ketinggalan peluang kekayaan baharu.
Namun selepas demam NFT reda, persoalan yang jauh lebih tidak selesa mula timbul. Adakah NFT benar-benar revolusi pemilikan digital atau ia sekadar eksperimen spekulatif besar-besaran yang membolehkan segelintir pihak menjadi kaya ketika orang ramai membeli aset pada harga yang sukar dipertahankan?
Menyebut seluruh NFT sebagai "penipuan" sebenarnya terlalu mudah. Teknologi NFT itu sendiri hanyalah satu mekanisme untuk merekod pemilikan atau token unik pada blockchain.
Masalah sebenar muncul apabila teknologi tersebut dibungkus dengan janji keuntungan, kelangkaan buatan, pemasaran agresif dan spekulasi sehingga harga sesuatu token menjadi jauh lebih penting daripada kegunaannya.
Apa Sebenarnya NFT?
NFT ialah singkatan kepada Non-Fungible Token atau token tidak boleh ditukar ganti.
Berbeza dengan Bitcoin, di mana satu Bitcoin pada asasnya boleh ditukar dengan Bitcoin lain yang sama nilainya, setiap NFT mempunyai identiti digital tersendiri.
NFT biasanya direkodkan pada blockchain dan boleh digunakan untuk menunjukkan bahawa sesuatu alamat dompet memiliki token tertentu.
Token itu kemudian boleh dikaitkan dengan gambar, video, muzik, item permainan atau aset digital lain. Disinilah salah faham besar bermula.
Apabila seseorang membeli NFT sebuah gambar, dia tidak semestinya membeli hak cipta gambar tersebut.
Dalam banyak keadaan, pembeli memperoleh token blockchain yang merujuk kepada aset itu, sedangkan hak cipta dan hak komersial bergantung kepada syarat projek berkenaan.
Dengan kata lain, "memiliki NFT" tidak semestinya sama dengan memiliki segala hak terhadap karya yang dipaparkan.
Bagaimana NFT Bertukar Menjadi Demam Spekulasi?
NFT bukan sekadar menjadi popular kerana teknologinya. Ia menjadi fenomena kerana wujud satu naratif yang sangat berkuasa: Beli sekarang sebelum harganya naik!
Apabila seseorang membeli NFT pada harga RM1,000 kemudian menjualnya pada RM10,000, orang lain melihat keuntungan tersebut lalu mahu melakukan perkara sama.
Pembeli seterusnya mungkin membayar RM20,000 kerana percaya akan ada orang lain yang sanggup membayar RM30,000.
Selagi terdapat pembeli baharu, harga boleh terus meningkat.
Masalahnya ialah kenaikan harga tidak semestinya mencerminkan peningkatan nilai sebenar sesuatu aset. Ia boleh berlaku semata-mata kerana pasaran percaya orang lain akan membayar lebih mahal pada masa hadapan.
Fenomena seperti ini mempunyai persamaan dengan konsep "greater fool theory", iaitu seseorang sanggup membeli aset pada harga yang sangat tinggi kerana percaya akan muncul pembeli lain yang sanggup membayar harga lebih tinggi lagi.
Permainan menjadi berbahaya apabila pembeli terakhir tidak lagi muncul.
Jual Gambar Digital Dengan Harga Jutaan
Salah satu sebab NFT mendapat perhatian dunia ialah harga jualan karya tertentu yang luar biasa tinggi.
Karya digital Beeple bertajuk Everydays: The First 5000 Days, misalnya, dijual oleh Christie's pada tahun 2021 dengan harga sekitar AS$69 juta.
Jualan seperti ini memberikan legitimasi luar biasa kepada industri NFT.
Orang ramai mula berfikir bahawa jika sebuah karya digital boleh bernilai puluhan juta dolar, mungkin NFT bernilai beberapa ratus atau beberapa ribu dolar yang mereka beli hari ini juga boleh menjadi sangat mahal suatu hari nanti.
Tetapi terdapat perbezaan besar antara kemungkinan dan kebarangkalian.
Hakikat bahawa beberapa NFT berjaya dijual pada harga luar biasa tidak bermaksud jutaan NFT lain mempunyai nilai ekonomi yang sama.
Inilah antara bias psikologi paling kuat dalam pasaran spekulatif. Manusia cenderung melihat pemenang yang menjadi jutawan tetapi jarang melihat ribuan orang yang membeli aset yang akhirnya sukar dijual.
Kelangkaan Digital Yang Dicipta
Sebelum NFT, salah satu masalah utama pemilikan digital ialah fail boleh disalin hampir tanpa kos.
Sebuah gambar boleh disalin sejuta kali dan setiap salinan kelihatan hampir sama.
NFT cuba menyelesaikan persoalan tersebut dengan mencipta rekod pemilikan unik pada blockchain.
Walaupun gambar boleh disalin, token tertentu tetap mempunyai pemilik yang boleh dikenal pasti melalui blockchain. Idea ini menarik.
Namun, ia turut melahirkan sesuatu yang aneh dalam ekonomi digital: Kelangkaan yang sengaja dicipta!
Fail digital secara semula jadi boleh disalin dengan mudah, tetapi NFT membolehkan pencipta mengatakan bahawa hanya terdapat 10,000 token rasmi bagi sesuatu koleksi.
Kelangkaan itu kemudian digunakan untuk membentuk persepsi nilai.
Tetapi sesuatu yang terhad tidak semestinya bernilai.
Anda boleh mencipta hanya satu fail gambar dalam dunia dan mengisytiharkannya sebagai edisi tunggal. Itu menjadikannya jarang, tetapi tidak secara automatik menjadikannya berharga.
Nilai hanya wujud apabila manusia lain bersetuju bahawa mereka mahu memilikinya.
FOMO Menjadi Mesin Pemasaran NFT
Fear of Missing Out atau FOMO memainkan peranan besar dalam ledakan NFT.
Media sosial dipenuhi cerita orang yang membeli NFT murah kemudian menjualnya berkali-kali ganda lebih mahal.
Influencer menunjukkan koleksi NFT mereka. Selebriti menggunakan NFT sebagai gambar profil. Komuniti Discord dan X pula dipenuhi perbincangan mengenai projek yang dikatakan bakal "meletup".
Situasi tersebut menghasilkan tekanan psikologi.
Orang ramai bukan sahaja mahu mendapatkan keuntungan. Mereka takut menjadi orang yang terlepas peluang.
Ayat seperti "tinggal 500 sahaja", "floor price sedang naik", "whitelist hampir penuh" dan "next blue-chip NFT" menjadi sebahagian daripada budaya pemasaran industri tersebut.
Apabila emosi menguasai keputusan kewangan, persoalan paling penting sering tidak ditanya.
Siapa sebenarnya yang akan membeli NFT ini daripada saya nanti?
Wash Trading Boleh Mewujudkan Ilusi Permintaan
Salah satu kelemahan pasaran NFT ialah kemungkinan berlakunya wash trading.
Secara mudah, seseorang boleh melakukan transaksi antara dompet yang berada di bawah kawalannya sendiri atau berkoordinasi dengan pihak lain untuk mencipta gambaran bahawa NFT tertentu mempunyai aktiviti perdagangan dan permintaan tinggi.
Bayangkan sebuah NFT asalnya hampir tidak mempunyai permintaan.
Pemilik boleh memindahkan atau memperdagangkan NFT itu melalui beberapa dompet sehingga rekod blockchain menunjukkan beberapa transaksi pada harga semakin tinggi.
Pembeli luar yang melihat sejarah tersebut mungkin menyangka pasaran benar-benar berminat terhadap NFT berkenaan.
Ironinya, blockchain menjadikan transaksi sangat telus, tetapi alamat dompet tidak semestinya terus menunjukkan identiti manusia sebenar di belakangnya.
Transaksi boleh dilihat. Hubungan sebenar antara pemilik dompet kadangkala jauh lebih sukar dibuktikan.
Rug Pull: Apabila Pembangun Menghilang Bersama Wang
Masalah yang lebih jelas ialah rug pull.
Dalam senario ini, pembangun melancarkan projek NFT dengan janji besar. Mereka mungkin menjanjikan permainan, metaverse, token, akses eksklusif, komuniti elit atau pelbagai manfaat pada masa depan.
Orang ramai membeli NFT kerana percaya kepada roadmap tersebut.
Selepas jualan berjaya mengumpulkan wang yang banyak, pembangunan menjadi perlahan. Media sosial tidak lagi aktif. Janji tidak ditunaikan.
Dalam kes paling buruk, pasukan projek terus menghilang.
NFT masih berada dalam dompet pembeli, tetapi permintaan terhadapnya boleh runtuh kerana sebab utama orang membelinya ialah kepercayaan terhadap projek tersebut.
Blockchain tidak mampu memaksa manusia menunaikan janji.
Teknologi boleh memastikan token tidak dipalsukan dengan mudah, tetapi ia tidak boleh memastikan pengasas sesuatu projek mempunyai integriti.
Pump and Dump Dalam Dunia NFT
Satu lagi risiko ialah manipulasi harga.
Pihak tertentu membeli NFT ketika harganya masih rendah kemudian mempromosikan projek tersebut secara agresif.
Apabila semakin ramai pembeli masuk, harga meningkat.
Pemegang awal kemudian menjual pegangan mereka pada harga tinggi.
Apabila tekanan jualan meningkat dan minat pembeli baharu berkurang, harga jatuh.
Orang yang masuk lewat akhirnya menanggung kerugian.
Masalah utama di sini bukan unik kepada NFT. Corak pump and dump telah lama wujud dalam pelbagai pasaran spekulatif.
NFT hanya menyediakan medan baharu untuk permainan lama.
Influencer dan Selebriti Membantu Membina Hype
Populariti NFT turut didorong oleh selebriti dan influencer.
Apabila seseorang yang mempunyai jutaan pengikut mempromosikan projek tertentu, permintaan boleh meningkat dengan cepat.
Namun pengikut mungkin tidak mengetahui sama ada individu tersebut benar-benar percaya terhadap projek itu, menerima bayaran untuk promosi atau mempunyai kepentingan kewangan tertentu.
Perbezaan maklumat inilah yang menjadikan pasaran sangat berbahaya kepada pembeli biasa.
Seorang pembeli mungkin menganggap selebriti tersebut "membeli kerana yakin". Realitinya mungkin jauh lebih kompleks.
Sebab itu populariti seseorang tidak boleh dianggap sebagai bukti bahawa sesuatu aset merupakan pelaburan yang baik.
Harga NFT Tidak Sama Dengan Nilai NFT
Salah satu kekeliruan terbesar semasa kegilaan NFT ialah menyamakan harga dengan nilai.
Jika NFT dijual dengan harga RM100,000, orang menganggap ia bernilai RM100,000.
Tetapi harga sebenarnya hanya menunjukkan bahawa terdapat transaksi pada nilai tersebut.
Soalan lebih penting ialah sama ada terdapat pasaran yang cukup besar untuk menjualnya semula pada harga sama.
Aset yang sangat tidak cair boleh mempunyai harga terakhir yang tinggi tetapi hampir tiada pembeli apabila pemilik mahu menjual.
Ini bermakna "nilai portfolio" yang kelihatan besar di skrin tidak semestinya boleh ditukar kepada wang tunai dengan mudah.
Dalam pasaran yang terlalu bergantung kepada sentimen, nilai boleh hilang dengan sangat cepat apabila perhatian orang ramai berpindah ke tempat lain.
Apabila Muzik Berhenti, Siapa Pegang Kerusi Terakhir?
Pasaran spekulatif biasanya kelihatan hebat ketika harga sedang meningkat. Semua orang nampak bijak.
Pembeli awal mendapat keuntungan. Influencer mendapat perhatian. Marketplace memperoleh yuran. Pencipta menjual koleksi. Pedagang mendapat peluang arbitrage.
Tetapi sistem seperti ini memerlukan satu bahan bakar penting: Pembeli.
Apabila aliran pembeli baharu semakin perlahan, harga mula kehilangan momentum.
Pemilik yang mahu keluar terpaksa menawarkan harga lebih rendah. Harga lantai jatuh. Sentimen berubah. Orang lain mula menjual kerana takut mengalami kerugian lebih besar.
Kitaran yang pernah menaikkan harga kemudian bergerak dalam arah bertentangan.
Adakah Semua NFT Satu Penipuan?
Tidak.
Mengatakan semua NFT adalah scam merupakan dakwaan yang terlalu luas dan secara teknikal tidak tepat.
NFT ialah teknologi. Penipuan ialah tindakan manusia.
Terdapat penggunaan NFT yang tidak bergantung kepada janji seseorang akan menjadi kaya. Token unik secara teori boleh digunakan untuk tiket, keahlian, koleksi digital, item permainan, sijil atau bentuk pengesahan pemilikan tertentu.
Persoalan sebenar bukan sama ada NFT boleh digunakan.
Persoalannya ialah sama ada penggunaan tersebut benar-benar memerlukan blockchain dan memberikan kelebihan yang cukup besar berbanding sistem pangkalan data biasa.
Jika sebuah syarikat boleh menyediakan fungsi sama menggunakan sistem tradisional dengan kos lebih rendah dan pengalaman pengguna lebih mudah, penggunaan NFT mungkin sekadar strategi pemasaran.
Teknologi Yang Menarik Tidak Menjamin Pelaburan Yang Baik
Ini mungkin pengajaran terbesar daripada fenomena NFT.
Teknologi boleh menjadi menarik tetapi aset yang dibina menggunakan teknologi tersebut masih boleh menjadi pelaburan buruk.
Internet merupakan teknologi revolusioner. Namun ketika gelembung dot-com, banyak syarikat internet tetap gagal.
Blockchain juga boleh mempunyai kegunaan sebenar tanpa bermaksud setiap token yang dicipta di atas blockchain mempunyai nilai.
Kesilapan besar pelabur ialah melompat daripada kenyataan "teknologi ini mungkin berguna" kepada kesimpulan "aset ini pasti akan naik harga".
Kedua-duanya merupakan perkara yang sangat berbeza.
Siapa Yang Sebenarnya Menjadi Kaya?
Apabila berlaku ledakan spekulatif, kita biasanya mendengar cerita mereka yang menang.
Tetapi terdapat satu soalan yang lebih menarik.
Dari mana datangnya keuntungan tersebut?
Jika seseorang membeli NFT dengan harga RM1,000 kemudian menjualnya kepada orang lain dengan harga RM10,000, keuntungan RM9,000 itu datang daripada pembeli baharu.
Jika pembeli kedua menjualnya pada harga RM50,000, wang tersebut datang daripada pembeli ketiga.
Proses itu boleh berterusan selagi terdapat permintaan.
Tetapi NFT tidak menghasilkan aliran tunai secara automatik seperti perniagaan yang menjual produk atau hartanah yang menghasilkan sewa.
Bagi banyak koleksi NFT spekulatif, keuntungan pemilik sangat bergantung kepada kesediaan orang lain membayar harga lebih tinggi.
Itulah hakikat ekonomi yang sering tenggelam ketika pasaran sedang mengalami euforia.
NFT Bukan Penipuan Terbesar, Tetapi Ia Memberi Pengajaran Besar
Jadi, adakah NFT penipuan terbesar di abad ini?
Sebagai tajuk, persoalan itu memang provokatif. Sebagai kesimpulan fakta, ia terlalu mutlak.
Lebih tepat untuk mengatakan bahawa ledakan NFT menjadi salah satu eksperimen spekulasi digital paling menarik pada era blockchain dan pada masa yang sama membuka ruang kepada projek lemah, manipulasi pasaran, rug pull, wash trading, pemasaran mengelirukan serta pembelian berasaskan FOMO.
Teknologi NFT tidak semestinya penipuan.
Tetapi teknologi yang sah boleh digunakan untuk menjual sesuatu dengan naratif yang tidak munasabah.
Dan di situlah garis pemisah yang ramai gagal melihat ketika harga sedang naik.
Pengajaran Daripada Kejatuhan Demam NFT
Sejarah kewangan berulang dalam bentuk berbeza.
Dahulu manusia berspekulasi terhadap tanah, saham, komoditi dan pelbagai aset lain. Pada zaman digital, manusia boleh berspekulasi terhadap token yang mewakili gambar.
Teknologinya berubah tetapi psikologi manusia hampir sama.
Ketakutan, ketamakan, status sosial dan keinginan menjadi kaya dengan cepat masih menjadi bahan bakar utama gelembung spekulatif.
Sebab itu soalan paling penting sebelum membeli aset bukanlah, "Berapa tinggi harganya boleh naik?"
Soalan yang lebih tajam ialah, "Mengapa orang lain perlu membelinya daripada saya pada harga yang lebih tinggi?"
Jika satu-satunya jawapan ialah kerana harga dijangka terus naik, risiko sebenarnya sudah berada di depan mata.
NFT mungkin bukan penipuan terbesar abad ini. Namun fenomenanya menunjukkan sesuatu yang lebih penting: Pada zaman digital, manusia tidak memerlukan aset fizikal untuk mencipta gelembung bernilai berbilion dolar.
Kita hanya memerlukan sebuah cerita yang cukup menarik, teknologi yang sukar difahami, sedikit bukti bahawa orang lain sudah menjadi kaya dan jutaan manusia yang takut menjadi orang terakhir yang terlepas peluang.
Semoga memberi manfaat.
-Sentiasapanas.com